Leokadia Matuszewska (bł. S. Maria Heliodora)


Pochodząca z terenu obecnej gminy Warlubie, błogosławiona siostra Maria Heliodora oddała swoje życie za aresztowanych cywilów i jest wzorem do naśladowania, jeżeli chodzi służbę Bogu.

Wzbudzała sympatię, zjednywała sobie ludzi. Wizerunek zakonnicy znajduje się w kaplicy kościoła Matki Boskiej Wspomożenia Wiernych w Lipinkach.

Leokadia Matuszewska urodziła się 8 lutego 1906 roku w Starej Hucie (obecnie gmina Warlubie). Została ochrzczona 11 lutego w kościele parafialnym w Płochocinie.

Była córką Jana Matuszewskiego i Leokadii ( z domu Domachowska). Wychowywała się w licznej rodzinie (łącznie dziesięcioro dzieci), pomimo trudnych warunków bytowych – rodzina Matuszewskich znana była z pracowitości i pobożności.

Ukończyła cztery klasy szkoły powszechnej, by podjąć decyzję o przeprowadzce do swojej siostry w Grudziądzu. Pracowała w fabryce przemysłu gumowego. Już na tym etapie swojego życia Leokadia Matuszewska angażowała się w życie miejscowej parafii, udzielała się także we wspólnotach. Była dobrze zorganizowaną osobą.

Następnym etapem w życiu Matuszewskiej było wstąpienie 8 stycznia 1933 roku do Zgromadzenia Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu (Nazaretanki) w Kaliszu. Jako Postulantka dostrzegano w niej dojrzałą osobowość, wrodzoną inteligencję. Wzbudzała wśród otoczenia sympatię. W opinii pod koniec postulatu napisano: „Potrafi właściwie postępować z dziećmi, ma u nich posłuch, poza tym jest otwarta na uwagi sióstr i usilnie stara się pozbyć wcześniej nabytych cech pracownicy fabrycznej.” 28 lipca 1933 roku została Nowicjuszką i zamieszkała w Grodnie. Dwa lata później złożyła śluby zakonne. Przybrała imię Heliodora.

Dwa lata później wyjechała do Nowogródka (ówcześnie granice II RP, obecnie Białoruś), które stało się miastem wojewódzkim o zróżnicowanej narodowości. Siostra Heliodora służyła jako furtianka w miejscowej szkole, która była pod opieką Nazaretanek. Zakonnice żyły przed wybuchem II wojny światowej w zgodzie z miejscową ludnością – były zaangażowane w życie religijne i społeczne – s. Heliodora dała się poznać jako osoba pogodna, szczera, uczciwa, zdolna, sumienna, mądra i oddana Zgromadzeniu. Bóg obdarzył ją szczególnymi łaskami. Pracowała z dziećmi – zyskując wśród nich i rodziców szacunek i sympatię.

Po wkroczeniu wojsk radzieckich, zajęto szkołę – Nazaretanki musiały zdjąć habity i opuścić dotychczasowe miejsce zamieszkania. Siostra Heliodora została przez niewierzącego dyrektora Cieślonka zatrudniona jako służąca. Dzięki jej zdolnościom kierownik, jak i jego rodzina zostali nawróceni. Z czasem zyskała u domowników szacunek. W dniu 6 lipca 1941 r. wkroczył kolejny okupant. Hitlerowcy skłócali ze sobą ludność i prześladowali Żydów.

Potajemnie zakonnice organizowały lekcje języka polskiego, modliły się i wspierały mieszkańców Nowogródka. W 1942 roku zwiększył się terror wobec cywilów. Mordowano i grzebano w masowych mogiłach nawet duchowieństwo. Apogeum prześladowań nastąpił z 17 na 18 lipca 1943 roku, kiedy aresztowano ponad 100 mieszkańców miasta i okolic. Dowiedziawszy się o tym, siostra przełożona powiedziała do kapelana ks. Zienkiewicza: „Mój Boże, jeżeli potrzebna jest ofiara z życia, przyjm ją od nas, wolnych od obowiązków rodzinnych a spraw aby zostali wypuszczeni ci, którzy mają rodzinę. Modlimy się nawet o to.”

Po kilku dniach aresztowanych wywieziono do ciężkich robót w III Rzeszy Niemieckiej, część osób uciekła. Przełożona ofiarowała siebie także za ks. Kapelana Aleksandra Zienkiewicza. 31 lipca 1943 roku posłaniec Gestapo w cywilu polecił, by siostry stawiły się wieczorem w komisariacie. Tylko s. Małgorzacie nakazano wrócić do szpitala. Na miejscu Nazaretanki był bite. Oczekiwały także na ogrójcową noc. O świcie 1 sierpnia zakonnice (w tym s. Heliodora) wywieziono do lasu za leśniczówką Batorówka niedaleko Nowogródka. Tam zostały rozstrzelane i pochowane w zbiorowej mogile.

Po wkroczeniu sowietów, podjęto ekshumację 19 marca 1945 roku. Ciała sióstr przeniesiono do wspólnej mogiły przy murze Fary w Nowogródku. Ponowna ekshumacja nastąpiła 27 września 1991 roku. Wtedy szczątki poszczególnych Nazaretanek zostały przeniesione do sarkofagu w kaplicy Matki Boskiej Nowogródzkiej. Rozpoczęły się także prace do procesu beatyfikacyjnego, który zakończył się 5 marca 2000 roku. Miejsce, w którym dokonano zbrodni na 11 męczenniczkach – widnieje tablica pamiątkowa oraz wysoki krzyż – jest celem kultu i pieszych pielgrzymek.

Od 2009 roku istnieje na Białorusi Prowincja Błogosławionych Męczennic z Nowogródka. W farze znajdują się relikwie i obraz beatyfikacyjny. Warto na końcu wspomnieć, że święto patronackie błogosławionej siostry Marii Heliodory ustanowiono 4 czerwca.

Damian Drzymalski

 

 

Źródła:

  1. Dzieje Lipinek”, Elżbieta Cieślik, Bydgoszcz, rok 1993;
  2. Życiorys bł. Heliodory Matuszewskiej, www.cudownymedalik.maryjni.pl;
  3. Błogosławione Męczenniczki z Nowogródka”, T. Górska, M.N. Wojtatowicz, Rzym, rok 2000
  4. Artykuł: „Męczennice z Nowogródka”, s. Maria Teresa Górska CSFN
  5. Artykuł: Błogosławione Męczenniczki z Nowogródka”, s. Nina Żelazna i s. Teresita Brońska;
  6. Czas Świecia, „Siostra z Huty”, Zenon Gurbada, 20.02.2010r., www.czasswiecia.pl;
  7. Artykuł: „Odchodziły jak anioły”, Marek Wojtatowicz, www.deon.pl, 04.09.2012r.;
  8. Tygodnik katolicki Niedziela: „Nikt nie ma większej miłości”, s. Maria Teresa Górska CSFN, wyd. 31/2010, str. 22-23;
  9. Sylwetki Błogosławionych: www.semianrium.pelplin.diecezja.org;
  10. Artykuł: „To były zwyczajne siostry”, Barbara Gruszka-Zych, www.gosc.pl,17.10.2013r.;
  11. Artykuł: „ Perła Borów Tucholskich”, Zenon Gurbada, www.odyssei.com, 17.12.2006r.;
  12. Artykuł: „Bohaterskie siostry Nazaretanki z Nowogródka, Elżbieta Trochimowicz, www.kresowiacy.org

Urząd Gminy Warlubie

Realizacja: IDcom-web.pl